1940

Decyzją nowych władz Schulz zostaje włączony do jednej z miejscowych komisji wyborczych przeprowadzających wybory do naczelnych władz ZSRR.

Lipiec. Początek znajomości ze zbiegłą z Warszawy do Borysławia Anną Płockier, młodą malarką. Była to ostatnia miłość Schulza. Przedstawiciele nowej władzy zlecają Schulzowi okolicznościowo-propagandowe prace malarskie i rysunkowe, od których nie mógł się uchylić, by nie prowokować groźnego w konsekwencjach zarzutu nielojalności wobec władzy. I tak m.in. narysował żniwa w kołchozie, po czym, wezwany do redakcji gazety, która miała rysunek zamieścić, musiał natychmiast dorysować żniwiarzom buty, gdyż popełnił „błąd polityczny”, przedstawiając bosych kołchoźników.

Wrzesień. Wykonał duży obraz olejny na temat „wyzwolenia ludu Zachodniej Ukrainy”. Malowidło przedstawiało konnicę witaną przez miejscową ludność, a w kolorystyce dominowały barwy żół1te i niebieskie. Schulz został aresztowany przez NKWD pod zarzutem „nacjonalizmu ukraińskiego”, gdyż kolory, których użył, są barwami narodowymi Ukrainy, zakazanymi wówczas najsurowiej. Namalowany także na polecenie władz sowieckich duży portret Stalina został zawieszony na wieży ratusza, gdzie zanieczyściły go kawki. Schulz mówił, że nigdy jeszcze zniszczenie jego własnego dzieła nie sprawiło mu takiej satysfakcji.

W Związku Plastyków we Lwowie otwarto wystawę zbiorową, na której znalazło się kilka rysunków Schulza, określonych w katalogu jako „ilustracje”.
Schulz wysyła do Moskwy, do Wydawnictwa Literatur Obcych „Inoizdat”, swoją niemiecką nowelę Die Heimkehr. Niepublikowana, zaginęła. (…)

Listopad. Redakcja wychodzącego we Lwowie nowego polskojęzycznego czasopisma „Nowe Widnokręgi” zaprasza Schulza do współpracy autorskiej. Mimo wahań spowodowanych świadomością, że jego twórczość nie spełnia wymogów obowiązującego socrealizmu, wysyła jedno opowiadanie. Była to jakoby nowela o pokracznym synku szewca lub — jak podaje inna relacja — o „mistrzu kalejdoskopu”.


Autorem kalendarium jest Jerzy Ficowski. Ukazało się ono w Regionach wielkiej herezji i okolicach, (Fundacja „Pogranicze”, Sejny 2002). Publikujemy je ze skrótami, za zgodą rodziny.