1938

Malarz żydowski Natan Spiegel, członek łódzkiej grupy artystycznej „Start”, namawia Schulza na wyjazd do Paryża i urządzenie tam wystawy rysunków. Marzec. Rosnące przygnębienie Schulza rozwojem sytuacji w Niemczech, Anschluss Austrii, zajęcie Czechosłowacji przez Hitlera, narastające symptomy antysemityzmu. Kwiecień. Przez znajomą osobę wyjeżdżającą do Szwajcarii Schulz przekazał Tomaszowi Mannowi swoją niemiecką nowelę Die Heimkehr w oprawionym maszynopisie z ilustracjami oraz list do niemieckiego pisarza (w spuściźnie po Mannie nie odnaleziono noweli Schulza ani listu). (…)

Maj — czerwiec. Planowanie podróży do Francji, formalności przedwyjazdowe, pomoc w ich załatwianiu ze strony warszawskich przyjaciół i znajomych, starania o dewizy i o ulgowy paszport.

2 sierpnia Schulz, zaopatrzony (…) w paryskie adresy i polecenia do różnych osób we Francji, wyjeżdża, zabierając ze sobą około stu rysunków, z nadzieją nawiązania w Paryżu kontaktów artystycznych i urządzenia wystawy. Wybiera dłuższą i kosztowniejszą jazdę przez Włochy, by ominąć hitlerowską Trzecią Rzeszę. Paryż w okresie urlopowym był wyludniony, nie było wielu osób (…), z którymi chciał się spotkać. (…) Z proponowanej mu przez marchanda Andre J. Rotge wystawy w terminie od 1 do 15 października w paryskiej Galerii w Faubourg St. Honore rezygnuje z powodu wymaganej opłaty 1600 franków, nie mieszczącej się w jego skromnym budżecie. Udaje mu się zwiedzić muzea (…). Attache kulturalny ambasady polskiej, poeta Jan Lechoń (entuzjasta pisarstwa Schulza) był nieobecny w Paryżu, toteż Schulz nie mógł liczyć na żadną pomoc ze strony polskiej placówki.

26 sierpnia wraca do Drohobycza. Listopad. Schulz został odznaczony Złotym Wawrzynem Polskiej Akademii Literatury. W ciągu roku Schulz opublikował w czasopismach: Kometa — opowiadanie (…); Ojczyzna — fragment prozy literackiej (…).

Depresje psychiczne, którym Schulz podlegał z różnym natężeniem i rozmaitą częstotliwością, w 1938 roku nasiliły się znacznie pod wpływem osobistych trudności, niepowodzeń, zawodów życiowych, wyjaławiającej pracy w szkole i coraz groźniejszej sytuacji politycznej.


Autorem kalendarium jest Jerzy Ficowski. Ukazało się ono w Regionach wielkiej herezji i okolicach, (Fundacja „Pogranicze”, Sejny 2002). Publikujemy je ze skrótami, za zgodą rodziny.